راز اعداد راز عدد 8 چیست؟

[ترنم واژه ها]

مردم دوران باستان به خاطر دلایلی کاملا ریاضی به عدد 8 علاقه داشتند. در این پست قصد داریم به یکی از مهمترین اعداد در زندگی بشر بپردازیم
ریاضیدانان یونان باستان کشف کرده بودند که مربع هر عدد فرد بزرگ تر از ۱ برابر است با مضربی از ۸ به علاوه ۱. آنان همچنین کشف کردند که تفاضل مربع های اعداد فرد بزرگتر از ۱ مضربی از ۸ است، مانند ۱۶=۳-۵. در طراحی معماری، نخستین شکل برای انتقال از مربع به دایره هشت ضلعی است و این نکته در ساختن گنبدها اهمیت فراوانی دارد.

اما ۸ فقط یک عنصر ریاضی جالب نیست. در باستان آن را عددی مهم و سعد می دانستند: آنان باور داشتند که فراتر از 7 فلک سیارات فلک هشتم که فلک ثوابت است، قرار دارد. در بابل باستان این عدد را «عدد خدایان» میدانستند.

در معابد بابلی، خدا در اتاقی تاریک در طبقه هشتم ساکن بود و شاید ارتباط ۸ با بهشت از این باور ریشه می گیرد. در عرفان میترایی نیز می توان هشتمین در اسرارآمیز را بعد از ۷ در اصلی یافت. گزیده با گذر از این «کوه تبدیل ماهیت» می تواند پس از مرگ به وطن روحانی و نورانی بازگردد.



شکل هشت ضلعی حوضچه تعمید نمادی از حیات تازه پس از تعمید است (تصویر زیر نمونه ای از کلیسای سانتا ماریا در ویسو، اومبریا مربوط به قرن چهاردهم آمده است.) اهمیت عدد بهشتی 8 با 8 ستون کوچک در گوشه ها برجسته است. براساس اندیشه آغاز مسیحیت، رستاخیر مسیح هشتمین روز آفرینش را نشان می دهد و تعمید که تصویر پیشین آن در حکم یهودیت مبنی بر ختنه در روز هشتم پس از تولد آمده بوده، مدخلی به حیات ابدی است.

 

[ترنم واژه ها]

رابطه ۸ با بهشت در تمام اعصار ادامه یافته است: مسلمانان عقیده دارند که ۷ دوزخ و ۸ بهشت وجود دارد؛ زیرا رحمت خدا از غضبش پیشی گرفته است. این مفهوم را می توان در عنوان هشت بهشت دید که بارها در ادبیات فارسی به چشم می خورد. تقسیم باغها به چهار یا هشت بخش که در ایران و هند مسلمان رواج دارد، بازتابی از این باور است.

چنین چیزی ظاهرا هنگامی که باغ ها گرداگرد مرقدی باشند، بسیار محتمل است؛ زیرا قران «باغ هایی را که رودها زیر آن جاری اند» وعده داده است و این گونه باغ ۸ بخشی می تواند نشان دهنده سعادت بهشتی باشد.

رسم تقسیم کردن باغ به 8 بخش در یکی از آثار بسیار مشهور ادبیات فارسی قرون وسطا گلستان سعدی که به ۸ باب تقسيم شده است، وجود دارد. تقلیدهای بعد از این کتاب همین ترتیب را رعایت کرده اند. اساطیر اسلامی علاوه بر ۸ بهشت، ۸ فرشته حامل عرش الاهی را به تصویر می کشد.
شاید یکی دیگر از ریشه های اهمیت و شگون عدد 8 این باشد که در خاور نزدیک باستان، عیلامیان سال ناهیدی 8 ماهه ای داشتند و آن را با نماد ستاره ۸ پر نشان می دادند. این ستاره مانند ستاره پنج پر نماد عشتار الاهه عشق و زایش بود.

مسیحیان نخستین این نماد را اقتباس کردند و آن در قبرستان های سردابه های سنت پرسکِلّا در رم همراه با تصویری از مریم مقدس به چشم می خورد. به طور کلی یهودیان و سپس مسیحیان هم ستاره هشت پر و هم هشت ضلعی را سعد می دانستند.
عدد ۸ را می توان آغازی دیگر در سطحی بالاتر نیز دانست، یعنی تحقق آنچه 7 آماده و کامل کرده بود. از این رو، روز تطهير در سنت یهودی روز هشتم است، مهم تر اینکه یهودیان ختنه را در روز هشتم بعد از تولد انجام میدهند: «و در روز هشتم گوشت غلفة او مختون شود» (لاويان 3:12). مفسران مسیحی مناسب دیدند که از اندیشه تجدید حیات استفاده کنند: رستاخیز مسیح در روز هشتم مصیبت وی واقع شد و این گونه آینده شکوه و حیات ابدی را به مؤمن وعده داد.
به علاوه ارزش عددی نام یونانی عیسی IHESOYS برابر با 888 است که مضربی از عدد مقدس ۸ و از این جهت تقویت کننده آن است. از این رو، گرنوت اهل رزبرگ متکلم آلمانی قرون وسطا می گوید: «هشت به عنوان اولین مکعب کامل [23] در جسم و روح ما آرامش سعادت ابدی را نقش می کند.) پدران کلیسا عقیده داشتند که ختنه، تعمید و رستاخیز به شکل اسرار امیزی به هم پیوسته اند و همه آنها ورود به حیات نجات را بیان می کنند.

این رابطه با روز هشتم، یعنی روز ختنه و روز رستاخیز، یکی از دلایل ساخت بسیاری از تعميدگاه های قرون وسطا به شکل هشت ضلعی بوده است: تعمید فيض الاهی و سعادت حیات ابدی را به مسیحیان وعده می داد. دانته نیز در کمدی الاهی به درستی کلیسای پیروز را در آسمان هشتم قرار می دهد.

مسیح در موعظه روی کوه 8 بار از تعبیر «خوشا به حال» استفاده می کند اما در واقع گویا تقسیم راه منتهی به سعادت ابدی به هشت مفهومی نسبتا جهانی است. درست همان طور که بودا راه شریف هشت گانه به تعادل كیهانی را نشان می دهد، قوانین اصلی برای صوفی سالک نیز در ۸ جمله معروف به طریقت جنید آمده است.

مفهوم شگون ۸ که در تعلیم بودا و کاربردهای فراوان هشت و مضارب آن در بودیسم به چشم می خورد، در سنت هندی ریشه دارد که در آن نیلوفر ۸ برگ نشان بخت و سعادت است، در چین نیز هشت ارزش فراوانی دارد، نه تنها از طریق هشت نماد بودیسم، بلکه همچنین از برابر کردن ۴ که عدد جهان مخلوق مرتب است، هشت باد، هشت ستون آسمان و هشت در برای ابرهای باران زا حاصل می شود.
عدد ۸ به عنوان عددی زوج در بیشتر سنت ها با جنس مؤنث مرتبط است؛ اما در چین این عدد حیات مرد را مشخص می کند: یک مرد در هشت ماهگی دندان شیری در می آورد، در هشت سالگی آنها را از دست می دهد، در 2×8 سالگی به بلوغ می رسد و سرانجام در ۶۴ سالگی یعنی 8×8 سالگی نیروی جنسی اش را از دست می دهد. به علاوه می توان دانشمندان را با ۸ نماد ویژه شناخت. احتمالا طبیعت سعد هشت به عنوان عدد خوشبختی و کمال در پس ۶۴ شکل کتاب ای چینگ بوده است.

 

[ترنم واژه ها]

در بسیاری از موارد همان طور که ذکر شد، 8 ظاهرا شکل تقویت شده عدد 4 را نشان می دهد. مثلا هشت پای اسب خدای آلمانی ادین شاید نشان سرعت اوست. اما این هم ممکن است که این هشت پا بازتاب مفاهیم اسکاندیناویایی باستانی درباره تقسیم افق (دوبرابر چهار جهت اصلی) و سال به هشت باشد. در سنت ژرمنی باستانی غالباً چرخ هشت پره را نماد سال می دانستند.


چپ: ادین سوار بر اسب ۸ پا به نام اسلایپنیر. از یکی از سنگهای تصویری مشهور در گوتلند (سنگ آردر هشتم، حدود سال ۱۰۰۰). میرچا الیاده می گوید که اسب هشت پا اسبی سمنی اصیل است؛ می توان نماد آن را در سیبری و نقاط دیگر معمولا در ارتباط با تجربه های خلسه ای دید. در باور اقوام نروژی، هشت معمولا به سحر و جادو مربوط می شود. بدین شیوه از انگشتر ادین یعنی در اوپنير 8 انگشتر بیرون می ریزد و کایرود ادین را در لباس مبدل مدت هشت روز «بین دو آتش» نگاه داشته بود. راست: نگاره جادویی تبتی، هشت سر بر مربع و دایره بنا شده اند. آنها می توانند نماد هشت باد، هشت ستون آسمان با هشت کوه، هشت در و هشت چیز دیگر از سنت جنونیتی باشد. کلیشه ای قدیمی.

عدد ۸ به عنوان عددی گرد نیز به کار می رود، مانند اصطلاح آلمانی acht tage (۸ روز) که در واقع به معنای هفت روز هفته است. اصطلاح فرانسوی huitjours (۸ روز) معنای مشابهی دارد. همین طور در سنت زاپنی موارد زیر را می بینیم: هشت شامل «اعداد بی نهایت می شود و در دوران باستان خود ژاپن را که از جزایر فراوانی تشکیل شده است، فقط «هشت جزیره بزرگ» می نامیدند
اما عجیب این است که عدد هشت علی رغم جنبه های فرخنده فراوان نقش مهمی در دین عامه و جادو نداشته است. در عین حال، تعداد زیادی از مردان و زنان در آلمان در 88/8/8 به سالن های شهر هجوم آوردند تا در این روز فرخنده ازدواج کنند!