همه چیز درباره سنتور

[Evolving]

انواع سنتور​

سنتور سل کوک و لا کوک (که تنها یک پرده بالاتر کوک میشود) از رایجترین سنتورها در ایران به شمار می رود ولی انواع دیگری هم وجود دارد که از نظر ابعاد کلاف و تعداد خرک ها و…متفاوت هستند: مانند سنتور های 11،10 و 12 خرک.
انگیزه استفاده از این نوع سنتورها بر اساس سلیقه و امکان اجرای چند دستگاه در یک مرحله کوک سنتور برای نوازندگان بوجود می آید. این سنتورها که دارای خرک های بیشتر و در نتیجه سیم ها و امکان دربرگیری بیشتر نت ها هستند به روش متفاوتی نسبت به سنتورهای معمول کوک میشوند.
از انواع دیگر سنتورها میتوان به سنتور سی کوک (که دارای ابعاد کوچکتر و صدای زیرتر است) و سنتور کروماتیک (که برای اجراهای ارکستری به کار میرود و به جای 4 سیم روی هر خرک 3 سیم قرار دارد) اشاره کرد.

 

[Evolving]

نت نویسی برای سنتور

نت علامتي است كه صداهاي موسيقي به وسيله آن مشخص و نوشته مي شوند. نت ها با اسامي « دو - ر - مي - فا - سُل - لا - سي » نامگذاري مي شوند. الفباي موسيقي از هفت نت تشكيل مي شود و براي نگارش آنها از دو سيستم مي توان استفاده كرد. سيستم اول:
Do - Re - Mi - Fa - Sol - La - Si
و سيستم دوم
C - D - E - F - G - A - B
مي باشند. در كشور ايران از سيستم اول استفاده مي شود.


پنج خط حامل: پنج خط افقي با فاصله هاي معين و موازي هستند كه نت ها در رو و لابه لاي آنها قرار مي گيرند. با نام هاي مشخص و شماره گذاري خطوط. همچنين فواصل از پايين به سمت بالا مي باشند.


در سمت چپ خطوط حامل علامت كليد سُل قرار مي گيرد كه نام و موقعيت صداي نت ها را معين مي كند. در موسيقي كليدهاي مختلفي به كار برده مي شوند اما براي نت نويسي سنتور فقط از كليد سُل استفاده مي شود و بدين ترتيب نتي كه روي خط دوم حامل قرار مي گيرد سُل ناميده مي شود و بقيه نت ها نسبت به نت سُل شناخته مي شوند.

 

[Evolving]

نوازندگی سنتور​

نوازندگی سنتور با دو چوب نازک که به آنها «مضراب» گفته می شود، انجام می شود. مضراب ها در گذشته بدون نمد بودند ولی اکنون بیش تر به مضراب ها نمد می چسبانند که باعث نرمتر شدن و کم زنگ تر شدن آوای سنتور می شود. در اکثر اوقات، نوازنده باید با هر یک از مضراب ها، نت متفاوتی را اجرا کند (به ویژه در برخی از چهارمضراب ها که بیش تر پایه قطعه با دست چپ و ملودی با دست راست اجرا می شود). به همین دلیل نوازندگی این ساز علاوه بر چابکی دست ها، به تمرکز ذهن نیز نیاز دارد که تنها با آزمون فراوان بدست می آید. سنتور سازی است که اگر نوازنده بر آن چیره شود، می تواند با آن کارهای زیبا و ماندگاری بیافریند. این ساز به خوبی توانایی تک نوازی و هم نوازی را دارا می باشد.

برابر نیمی از زندگانی آزمون سنتورنوازان، به کوک کردن آن می گذرد. چون کوبه های مداوم مضراب روی سیم ها و تأثیر گذاری نم و گرما روی چوب و سیم ها کوک را به هم می زند و ۷۲ سیم باید مرتب کوک یا هم خوان شود، از این رو سنتور، سازی شناخته می شود که همراه با زیبایی، بسیاری از پیامدهای پزشکی می تواند روی آوا و کوک آن تأثیر بگذارد و حتی نوازنده های ماهر را برای یک کوک دلخواه ناکام می گذارد.

 

[Evolving]

انواع دیگرسنتور​

١. سنتور معمولی

در اصطلاح «سل کوک»، در ردیف ۹ تایی خرک در طرفین صفحه دارد که نت «دو» در آن همصدا با «دو» دیاپازون است و ساز استاندارد آموزش و کتابهای درسی ست.

٢. سنتور «لاکوک»

دو ردیف ۹ تایی خرک در طرفین صفحه دارد که نت «دو» در آن همصدا با «ر» دیاپازون است. این سنتور در اندازه ی کوچک تر ساخته میشود و از سازهای انتقالی ست یعنی باید برایش یک پرده پایین تر نت نویسی کرد و برای اجرا در گروه نوازی ها مناسب است.

٣. سنتور باس

که جعبه ی صوتی آن بزرگ تر از سنتور معمولی ست سیم هایی با روکش فلزی در ضخامت های مختلف دارد و از روی هر خرک دو یا سه سیم میگذرند. صدادهی این سنتورکه هنوز در دست تجربه است و عمومیت لازم را نیافته است یک اکتاو بم تر از سنتور معمولی ست.

۴. سنتور کروماتیک

در این نوع سنتور خط ملودی به سختی اجرا می شود و بیشتر برای همراهی در گروه نوازی های بزرگ به کار می رود و وسعت آن برابر با وسعت سنتور معمولی ست و خرک های بیشتر برای ایجاد نیم پرده و ربع پرده های اضافی دارد. نت نویسی سنتور کروماتیک با کلید سل است و ۳۰ خرک بزرگ و کوچک برای ایجاد ۴۱ صدا روی صفحه دارد.

۵. سنتور کروماتیک بم (باس)

با ساختار سنتور کروماتیک یک چهارم درست (شامل ۸صدا)، از طرف ضلع بزرگ تر خرکهایی اضافه دارد و این صداها با کلید «فا» خط چهارم نت نویسی می شوند. این سنتور جمعا دارای ۳۵ خرک برای ایجاد ۳۵ صدا روی صفحه است و البته در قسمت صداهای بالا چند خرک کمتر دارد

 

[Evolving]

امکانات اجرایی سنتور​

در این ساز، دوبل نت، انواع پاساژهای طولانی، آرپژ، تریل، تکیه ها، امتداد زمان نت هایی با کشش طولانی به وسیله ی مضراب ریز، استاکاتو و بیشتر حالتها قابل اجرا هستند.
سنتور، سازی ست با قابلیت تک نوازی که در گروه نوازی ها نیز جایگاهی مستحکم دارد. آموزشی نداشته است.
گاه سنتورهایی با تعداد بیشتری خرک (۱۰، ۱۱ و ۱۲) نیز به کار گرفته شده که کاربرد آموزشی نداشته است.