روانشناسی خودکشی قابل پیشبینی است؟ چگونه از خودکشی خودمان و یا عزیزانمان جلوگیری کنیم؟

[سوسکیِ سابق]

مهم‌ترین علت خودکشی جوانان شرایط استرس‌زا است. ممکن است، این استرس باگذشت زمان افزایش پیدا کند و شرایط حاد شود. شرایطی که باعث استرس و آسیب به خود می‌شوند، عبارت‌اند از:

• ازدست‌دادن شخصی مهم به دلیل مرگ یا طلاق
• تجاوز و آزار جنسی
• زورگویی در محل کار
• احساس شکست در رسیدن به اهداف
• قطع رابطه عاطفی یا دوستانه
• تجربه تبعیض یا تعارض دررابطه‌با خانواده و دوستان
• خودکشی اخیر یکی از عزیزان.

رویدادهای استرس‌زا در کودکان و نوجوانان می‌تواند یک زنگ خطر برای آسیب به خود محسوب شود.

 

[سوسکیِ سابق]

• علل خودکشی در افراد مسن​

یکی از گروه‌های سنی که در معرض خطر آسیب به خود قرار دارند، افراد بالای ۶۵ سالهستند. یکی از عوامل مهم آن افسردگی در افراد مسن است. این بیماری در افراد مسن معمولاً تشخیص داده نشده و درمان نمی‌شود. سایر عواملی که می‌تواند از علل آسیب در این گروه سنی باشد، عبارت‌اند از:

• مرگ یکی از عزیزان، انزوا و تنهایی
• بیماری جسمی، ناتوانی یا درد جسمی
• تغییرات اساسی در زندگی مثل بازنشستگی یا ازدست‌دادن استقلال
• ازدست‌دادن هدف در زندگی

 

[سوسکیِ سابق]

بیماری روانی و خودکشی​

طبق آماری که از بررسی افراد به‌دست‌آمده است، حدود ۶۰% از کسانی که با آسیب به خود جانشان را ازدست‌داده‌اند، دارای اختلال روانی بوده‌اند، از جمله افسردگی حاد، اختلال دوقطبی یا دیستمی. در افراد جوان علاوه بر افسردگی، اختلال سوءمصرف مواد هم در این مشکل تأثیر می‌گذارد.

 

[سوسکیِ سابق]

• خطر خودکشی در افسردگی​

بیماری افسردگی و خودکشی با هم ارتباط دارند. البته جای نگرانی نیست. زیرا اکثر افرادی که دچار افسردگی هستند، این افکار را در ذهن ندارند. اما افسردگی می‌تواند خطر آسیب به خود را افزایش دهد. طبق داده‌ها ۲% از افرادی که برای درمان افسردگی به روان‌شناس مراجعه می‌کنند خودکشی می‌کنند.

این آمار دررابطه‌با افرادی که افسردگی حادداشته و در بیمارستان بستری شده‌اند، ۴۴% اعلام شده است. در خطر مرگ به دلیل افسردگی تفاوت‌های جنسیتی بسیار تأثیرگذار است. به طوری که ۷% از مردان با سابقه افسردگی طولانی‌مدت بر اثر آسیب به خود جانشان را ازدست‌داده‌اند. آمار خودکشی موفق در زنان با سابقه افسردگی طولانی‌مدت تنها ۱% است.

 

[سوسکیِ سابق]

• بیماری اسکیزوفرنی و خودکشی​

بیماری اسکیزوفرنی با آسیب به خود و خودکشی در ارتباط است. این افراد گاهی بدون هیچ علائم قبلی به خود آسیب می‌زنند. به همین دلیل باید اعضای خانواده، دوستان و روان‌شناس با آگاهی و دقت کامل رفتار شخص را رصد کنند. این بیماری بیشتر در مردان جوان دیده می‌شود.

در این بیماران عواملی مثل زندگی در بیمارستان، ناامیدی، عدم حمایت دیگران و وابستگی بیش از حد به درمان شرایط را خطرناک‌تر می‌کند. خودکشی در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی با موارد زیر در ارتباط است.

• بیماری طولانی‌مدت یا درد مزمن
• سابقه خانوادگی خودکشی
• سابقه افسردگی در گذشته یا در زمان فعلی
• سوءمصرف مواد مخدر
• ناراحتی شدید
• مصرف زیاد داروهای اسکیزوفرنی یا ضدافسردگی
• عدم رعایت برنامه درمانی
• عدم توانایی کار و وابستگی به دیگران

 

[سوسکیِ سابق]

• داروهای ضدافسردگی و خطر خودکشی​

به‌طورکلی بیشتر داروهای ضدافسردگی بی‌خطر هستند. اما سازمان غذا و دارو شرکت‌های تولید دارو را ملزم می‌کند که بر روی این داروها سخت‌ترین هشدارها را قید کنند. در برخی موارد کودکان، نوجوانان و جوانان زیر ۲۵سال هنگام شروع مصرف داروهای ضدافسردگی به‌ویژه در چند هفته اول یا هنگام تغییر دوز، فرد با افکار خودکشی مواجه شده یا رفتارهای مربوط به آن در فرد افزایش پیدا می‌کند.

بااین‌حال به این نکته توجه کنید که داروهای ضدافسردگی در بلندمدت با بهبود خلق‌وخو احتمال آسیب به خود را کاهش می‌دهند.

سابقه افسردگی، ناراحتی شدید و وابستگی به دیگران علائم اسکیزوفرنی و افکار خودکشی را بیشتر می‌کند.

 

[سوسکیِ سابق]

خودکشی تبعیض قائل نیست؛ خودکشی می‌تواند هرکسی را در هر مکان و هر زمانی گرفتار کند. اما عوامل خاصی وجود دارد که می‌تواند در افزایش خطر خودکشی مؤثر باشد از جمله:

• اقدام قبلی به خودکشی
• افسردگی یا سایر اختلالات روان‌شناسی و روانپزشکی
• سابقه خانوادگی اختلالات روان‌شناسی و روانپزشکی
• اختلال در مصرف الکل یا مواد مخدر
• سابقه خانوادگی اختلال در مصرف الکل و مواد مخدر
• سابقه خانوادگی خودکشی
• خشونت خانگی از جمله آزار جسمی یا جنسی و تجاوز
• دیدن خودکشی دیگران
• وقوع رویداد استرس زایی در زندگی مانند ازدست‌دادن شغل، مشکلات مالی، ازدست‌دادن یکی از عزیزان، قطع رابطه و غیره
• بیماری‌های جسمی از جمله دردهای مزمن، سرطان، بیماری‌های لاعلاج و غیره
• سنین بین ۱۵ تا ۲۴ سال یا بالای ۶۰ سال.

متاسفانه حودکشی یکی از علل اصلی مرگ و میر در جهان است، اما گروه‌هایی بیشتر از دیگران در معرض افکارخودکشی و اقدام به ان هستند. اگر شما هم یکی از افراد دسته‌ی بالا هستید و درگیر فکر خودکشی هستید، وقت آن است که با یک روانشناس حرفه‌ای در مورد افکار و احساساتتان صحبت کنید.

 

[سوسکیِ سابق]

عوارض خودکشی​

افکار خودکشی و اقدام به آن آسیب‌های عاطفی جدی به دنبال دارد. به‌عنوان‌مثال ممکن است، فرد به‌قدری در این افکار غرق باشد که نتواند در زندگی خوب عمل کند. در بسیاری از افراد آسیب به خود منجر به مرگ نشده و صدمات جدی و جبران‌ناپذیری ایجاد می‌شود. مانند نارسایی اعضای بدن یا آسیب مغزی که در این افراد بسیار مشاهده شده است.

علاوه بر عوارضی که برای خود شخص ایجاد می‌شود، خانواده و اطرافیان هم از این موضوع آسیب می‌بینند. در این افراد غم، عصبانیت، افسردگی و احساس گناه شایع است.

 

[سوسکیِ سابق]

روش‌های خودکشی​

افراد به روش‌های مختلفی دست به خودکشی می‌زنند. یکی از این روش‌های مرسوم خودکشی از طریق خفگی می‌باشد. در این حالت شخص با استنشاق گاز دی‌اکسیدکربن و کاهش اکسیژن بدن دچار خفگی می‌شود. در روش خودکشی با قرص از داروهایی مانند سیانور استفاده می‌کنند. این دارو باعث کاهش اکسیژن‌رسانی به بافت‌ها شده و در نهایت باعث مرگ می‌شود. خودکشی با دارو رایج‌ترین روش خودکشی در ایران است.

افرادی که به اسلحه دسترسی دارند، با استفاده از سلاح گرم خود را می‌کشند. البته در این روش بسیاری از افراد زنده مانده و دچار مشکلات مغزی یا نخاعی می‌شوند. افرادی که قصد آسیب به خود را دارند، معمولاً در اینترنت به دنبال بهترین راه خودکشی هستند. این افراد می‌خواهند خودکشی بدون درد و مرگ راحتی داشته باشند. اما متأسفانه در تمامی روش‌ها فرد دچار درد و ناراحتی می‌شود.

 

[سوسکیِ سابق]

ارتباط خودکشی با سوءمصرف مواد و الکل​

همان‌طور که گفته شد خطر خودکشی در مصرف‌کنندگان مواد مخدر و الکل در مقایسه با افراد عادی بیشتر است. اختلال مصرف مواد و خودکشی بیشتر در جوانان اتفاق می‌افتد.

مشکلات سوءمصرف الکل و مواد مخدر از چند جهت به رفتار خودکشی کمک می‌کند:

• مسمومیت با مواد مخدر یا الکل ممکن است با افزایش پرخاشگری، اختلال در قضاوت و کاهش مهارت‌ها باعث افزایش خطر خودکشی شود.
• استفاده از موادی مانند الکل باعث افزایش کشندگی برخی از داروها می‌شود.
• افرادی که به مواد وابسته هستند اغلب دارای تعدادی از عوامل خطر دیگر برای خودکشی هستند به‌عنوان‌مثال جوانان فراری و بی‌خانمان.
• این افراد عموماً علاوه بر افسردگی مشکلات اجتماعی و مالی هم دارد.
• اختلال استفاده از مواد در میان افراد تکانشی (impulsive) و افرادی که رفتارهای پرخطر دارند، منجر به خودآزاری می‌شود.