آموزشی رمانتیسم چیست

[ترنم واژه ها]

وقتی درمورد «رمانتیسم یا رمانتیسیسم در ادبیات» صحبت می‌کنیم، الزاما از رمان‌های عاشقانه صحبت نمی‌کنیم! بعضی از رمان‌های رمانتیسیسم عاشقانه هستند، اما هر رمان عاشقانه‌ای در این دسته قرار نمی‌گیرد! برای شروع باید بدانیم رمانتیسیسم یک حرکت یا یک جنبش دسته‌جمعی بود که در اواخر قرن هجده میلادی (سال‌های ۱۷۸۰ میلادی) در کشور انگلستان شروع شد، تا هفتاد سال بعد از آن (۱۸۵۰) ادامه داشت و در طول این مدت به کشورهای دیگر اروپایی هم کشیده شد. در این دوران آثار (رمان، داستان، شعر، مقاله و…) جذابی نوشته شد که ویژگی‌های مشترکی با یکدیگر داشتند و حتی امروز هم از آثار محبوب و تاثیرگذار ادبیات جهان هستند. در این یادداشت قرار است به سوال رمانتیسم چیست؟ پاسخ بدهیم، این ویژگی‌های مشترک را مرور کنیم و در انتها هشت عنوان از بهترین‌ آثار این سبک را معرفی کنیم

درباره‌ی رمانتیسیسم​

پیش از هر چیز باید گفت که رمانتیسیسم در واقع نوعی واکنش دسته‌جمعی بود که در برابر اعتقادات سفت و سخت کلیسا در مردم و نویسندگان شکل گرفت. اسم این حرکت دسته‌جمعی ضرورتا به مفهوم عشق مرتبط نیست و بیشتر به تحکم یا تقدم احساس بر عقل و حتی یافتن منبع احساسات در طبیعت اشاره دارد.
از سوی دیگر رمانتیسیسم بر عواطف و زندگی درونی نویسنده متمرکز است و برخلاف نویسندگان ادبی سنتی‌تر همزمان با این جنبش، می‌توان تاثیر زندگی فردی نویسنده و وقایع بیرونی بر زندگی نویسنده را در رمان‌های رمانتیسیسم به وضوح دید. حتی برخی از این آثار آن‌قدر در انعکاس دادن شرایط و وقایع زندگی نویسنده خوب عمل می‌کنند که می‌توان به عنوان خودزندگی‌نامه‌ به آن‌ها پرداخته شود.

 

[ترنم واژه ها]

به طور کلی اگر بخواهیم مولفه یا ویژگی‌های رمانتیسم را در نظر بگیریم باید به شش مورد اشاره کنیم:

• بزرگداشت طبیعت

اغلب نویسندگان رمانتیسم طبیعت را درست مثل یک معلم می‌دانند. مثلا در یکی از اشعار به نام «زیارت چایلد هارولد» (Childe Harold’s Pilgrimage) از «لُرد بایرون» (یکی از مشهورترین نویسندگان رمانتیسیسم) نقش پررنگ طبیعت.

• عواطف و ابعاد درونی

نویسندگان ادبیات رمانتیسم به شکلی به عواطف و دنیای درونی انسان اهمیت می‌دهند که آن‌ها را بالاتر از هر چیز و فراتر از هر تجربه‌ی دیگری قرار می‌دهند. مثلا در یکی از مشهورترین آثار «ادگار آلن پو» به نام «کلاغ» داستان مردی روایت می‌شود که مرگ عشقش را از او جدا کرده و در این داستان به وضوح درگیری عواطف و بی‌ثباتی روانی‌اش را می‌توان دید.
البته نباید ناگفته بماند که به خاطر همین ارجحیت احساسات بر تمام موضوعات دیگر در برخی از این آثار ادبی استدلال‌هایی غیرمنطقی و سست را هم می‌بینیم. بنابراین در هنگام خواندن این آثار باید بدانیم که محوریت‌شان احساسات و عمق آن‌ها است و همچنین لذت بردن مخاطب از خواندن، هدف مشهود نویسندگان از خلق آثار بوده است.

 

[ترنم واژه ها]

• بزرگداشت انزوا و اندوه

« ازرالف والدو امرسون» یکی شهیرترین مولفان رمانتیسیسم است. او در کتابش مقالاتی را گردآوری کرد و تم‌های این جنبش ادبی را مورد بررسی قرار داد. امرسون مقاله‌ای به نام «اتکا به نفس» دارد که در آن با نگاه ویژه به درون و تکیه بر خود حقیقی از رمانتیسم صحبت می‌کند. او توجه به مسیر درونی و شخصی را ارزشمند تلقی می‌کند و تنها منبع برای اتکا را خود شخص می‌داند.
در کنار تنهایی و انزواطلبی، یک اصل دیگر هم در آثار رمانتیسم اهمیت پیدا می‌کند که آن غم و اندوه است. در این آثار غم و اندوه معمولا به شکل نوعی واکنش روانی نسبت به از دست دادن، فقدان یا شکست مطرح می‌شوند و نویسندگان این آثار سعی می‌کنند تا احساس زیبا و خالصی که در نتیجه‌ی وقایعی مثل شکست تجربه می‌شود را به خوبی نشان دهند. مثلا «پرسی بیش شِلی» در قطعه‌ای به نام «سوگواری» این احساس را اینطور توصیف کرده است.

• علاقه‌مندی‌های به ظاهر پیش پا افتاده

«ویلیام وردزورث» از اولین شاعرانی به شمار می‌رود که دست به خلق آثاری زد که هدف آن‌ها لذت‌بخش بودن و قابل‌فهم بودن برای همه‌ی خوانندگان بود. او با استفاده از زبانی فاخر اما ساده در مشهورترین شعرش «تنها و سرگردان همچون ابری» به خوبی احساس ویژه داشتن به پدیده‌های معمولی را تجلی بخشیده
‌

 

[ترنم واژه ها]

• ترسیم زنان به شکلی ایدئال و بی‌نقص

البته تمام نویسندگان ادبیات رمانتیسم مردان نبودند و زنان هم نقش موثری در خلق آثار ماندگار در این سبک داشتند. نویسندگانی مثل جین آستین، شارلوت برونته و مری شلی از شاخص‌ترین و محبوب‌ترین آثار رمانتیسم را خلق کردند. در چنین آثاری زنان اغلب با ویژگی‌های کمال‌گرایانه‌ای ترسیم می‌شدند که آن‌ها را شایسته‌ی احترام، تحسین و معشوقگی می‌کرد.

• پیدا کردن ویژگی‌های انسانی در اشیا یا طبیعت

یکی از مهم‌ترین عناصری که در ادبیات رمانتیسم دیده می‌شود، خصایل انسانی هستند که به طبیعت و اشیا فرافکنی می‌شوند. این ویژگی در خط به خط «فرانکشتاین» اثر مشهور «مری شلی» مشاهده می‌شود، مثلا یک خط از این داستان که در ادامه می‌بینید:

 

[ترنم واژه ها]

رمانتیسیسم در ادبیات​

پس از این که به خوبی سر از سرگذشت جریان رمانتیسم و ویژگی‌های این سبک ادبی درآوردیم، باید به سراغ نمونه‌های بارز و پراهمیت آن برویم. بد نیست بدانیم که رمانتیسیسم محدود به یک دوران نیست و ممکن است که اثری در سال‌های پیش یا پس از بازه‌ی ۱۸۵۰-۱۷۷۰ میلادی نوشته شده باشد، اما به خاطر ویژگی‌های متن همچنان یک اثر رمانتیک به حساب بیاید. بنابراین ویژگی‌های گفته‌شده در ابتدای مقاله (مثل توجه به عواطف، توجه به طبیعت به عنوان آموزگار و منبع الهام، علاقه‌مندی عمیق به چیزهای به ظاهر سطحی، درون‌نگری و…) برای شناختن یک اثر رمانتیک بر سال نوشته و منتشر شدن آن ارجحیت دارد.

پایان