تاریخ آذربایجان

[SETI_G]

ایلخانان و تیموریان

نقشهٔ مرزهای ایلخانان در حدود سال ۱۳۰۰ و محدودهٔ امپراتوری تیموری در سال ۱۴۰۵ (ترسیم شده در سال ۱۹۱۱)؛ علی‌رغم ذکر نام آذربایجان و ارمنستان در شمال‌غرب ایران، هیچ اشاره‌ای به اران یا سرزمین دیگری در این منطقه نشده است.

 

[SETI_G]

سند تاریخی (۱۴۰۰):

مناصب الکاء قپانات و سیسجان تومان نخچوان من کوره آذربیجان در دارالقضات معسکر ظفر اثر تصدیق شده...

 

[SETI_G]

زبدة التواریخ (۱۴۲۷):

نخجوان یا نخچوان در شمال رود ارس معمولا از جمله شهرهای آذربایجان به شمار اهمیت پیدا کرده بود.

 

[SETI_G]

مطلع سعدین و مجمع بحرین (۱۴۷۰):

ذکر مراجعت حضرت صاحب‌قران به جانب دربند آذربایجان و شرح آن

 

[SETI_G]

روضةالصفا (۱۴۹۷؛ الحاقات در ۱۸۵۴):

ایالت و حکومت ملک آذربایجان از حد قپلان‌کوه تا حدود دربند باب‌الابواب به شاهزاده نایب السّلطنة تفویض یافت... در ذکر واقعات آذربایجان و واگذاشتن حکام آن بلاد ولایات خود را: ... رؤسای سپاه روسیه به تغلب بر اغلب بلاد آذربایجان و قراباغ غالب شدند، چه نخست گرگین خان بن اریکلی خان تفلیس را به تصرف داد و از آن پس نصیب بیک شمس‌الدین‌لو چاکر جواد خان گنجه‌ای خیانتا دروازۀ گنجه را بر روی ایشپخدر بگشود و قلعه شوشی را نیز به رضای ابراهیم خلیل خان تصرف کردند... به حکومت ایروان و ایالت آن سامان و سرداری مملکت آذربایجان مأمور و مفتخر و با سامانی شایسته و اسبابی شایان روانۀ آذربایجان و ایروان شد...

 

[SETI_G]

صفویان

نقشهٔ ایران (۱۷۲۴)؛ که در آن، آذربایجان بخش‌هایی از اراضی جنوبی رود کر (از محل ملتقای آن با رود ارس تا دریای خزر) و همچنین کوه آرارات و دغوبایزید در ترکیه فعلی را دربرمی‌گیرد و تا دریاچه وان گسترده شده است.

نقشهٔ ممالک ایران (۱۷۲۹)؛ شهر بایزید در ترکیه فعلی و همچنین ایالت گنجه (شامل قپانستان و بیلقان)، ناحیه قره‌باغ (شامل نخجوان، جولاهه و اوردوباد)، بخشی از ایالت روان (شامل اوچ کلیسه و تالین) و اراضی جنوبی رود کر (از محل ملتقای آن با رود ارس تا دریای خزر، شامل مغانستان و صلیان)، جزء مملکت آذربایجان مشخص شده‌اند.

 

[SETI_G]

تاریخ رشیدی (۱۵۴۵):

اگر منظور «شیروان» خراسان باشد، بحثی دیگر است اما به معنی شروان آذربایجان درست نیست.

 

[SETI_G]

خلاصة التواریخ (۱۵۹۱):

از جمله در مملکت آذربایجان قصبۀ اردوباد را به وی شفقت کردند.

 

[SETI_G]

نقاوة الآثار فی ذکر الاخیار (۱۵۹۸):

به ایالت و امارت کل ممالک آذربایجان از سرحد ابهر و سلطانیه تا اقصی ولایت اران سرافراز گردیده...

 

[SETI_G]

برهان قاطع (۱۶۵۱):

اران: نام ولایتی است از آذربایجان که گنجه و بردع از اعمال آن است... ارمن: ولایتی است از کوهستان آذربایجان.