پزشکی میگرن

[سوسکیِ سابق]

میگرن: علائم، علت و درمان ها​

میگرن نوعی سردرد است که معمولا موجب ایجاد درد شدید و احساس ضربان در یک طرف سر می‌شود. این عارضه معمولا با حالت تهوع، استفراغ و حساسیت شدید نسبت به نور و صدا همراه است. حملات میگرنی ممکن است از چند ساعت تا چند روز ادامه پیدا کنند. سردرد‌های میگرنی گاهی آنقدر شدید هستند که موجب مختل شدن فعالیت‌های روزمره زندگی می شوند.
در برخی از افراد، یکسری علائم هشدار دهنده به نام هاله، نیز قبل یا هنگام سردرد بروز می‌دهد. این هاله معمولا شامل مشکلات بینایی مانند حساسیت به نور، دیدن نقاط سیاه و سایر اختلات مانند گزگز شدن یک طرف صورت و دست و پا‌ها و نیز مشکل در هنگام تکلم، می‌شود.
دارو‌ها می‌توانند به درمان برخی از انواع میگرن کمک کنند و درد آن را کاهش دهند. استفاده از دارو‌های مناسب، خود مراقبتی و تغییر سبک زندگی هم می‌تواند تاثیر بسزایی در بهبود میگرن داشته باشند.
در این مقاله با علائم، دلایل، درمان‌های ممکن و راه‌های پیشگیری از میگرن آشنا می‌شوید. لازم به ذکر است که برای درمان میگرن، باید حتما به یک پزشک ماهر و با تجربه مراجعه کنید. زیرا یک پزشک مجرب انواع روش‌های درمانی و عوارض احتمالی را می‌شناسد و می‌تواند آن‌ها را مدیریت کند. همچنین می‌تواند خطرات، عوارض جانبی و مدت زمان دوره نقاهت را به حداقل برساند.

 

[سوسکیِ سابق]

علائم میگرن​

میگرن ممکن است در کودکان و نوجوانان هم مانند بزرگسالان بروز کند. میگرن معمولا در طی چهار مرحله پیشرفت می‌کند. این مراحل شامل: مرحله پیش از دروم، هاله، حمله میگرنی و مرحله پس از دروم می‌شوند. البته تمام افرادی که میگرن دارند، همه مراحل را تجربه نمی‌کنند.

مرحله پیش از دروم​

یک یا دو روز قبل از شروع حمله میگرنی، یکسری علائم در بدن ظاهر می‌شوند که نشان دهنده شروع میگرن هستند. این علائم موارد زیر می‌شوند:

• یبوست
• تغییرات خلقی، که می‌تواند از افسردگی تا سرخوشی غیر عادی متغیر باشد.
• هوس کردن غذاهای خاص
• احساس گرفتگی در گردن
• افزایش مقدار ادرار
• تجمع مایعات در بدن
• خمیازه کشیدن به طور مکرر

هاله میگرن​

در برخی از افراد، هاله میگرن ممکن است قبل از بروز حمله میگرنی یا در حین آن ایجاد شود. هاله‌های میگرن یکسری علائم عصبی هستند که معمولا قابل بازگشت هستند. این علائم معمولا قابل مشاهده می‌باشند، اما ممکن است یکسری علائم دیگر را هم به دنبال داشته باشند. هر یک از این علائم معمولا به آرامی و در طی چند دقیقه شروع شده و تا حدود یک ساعت به طول می‌انجامند.

هاله‌های میگرن می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• علائم بصری مانند: دیدن شکل‌های مختلف، دیدن نقاط تیره و روشن، حساسیت به نور
• از دست دان بینایی
• احساس سوزن سوزن شدن در دست‌ها یا پا‌ها
• احساس ضعف و بی‌حسی در صورت یا یک طرف بدن
• مشکل هنگام صحبت کردن

 

[سوسکیِ سابق]

حمله میگرنی​

اگر حملات میگرن مدیریت و درمان نشوند ممکن است از ۴ تا ۷۲ ساعت طول بکشد. اینکه میگرن هر چند وقت یکبار رخ دهد، از فردی به فرد دیگر متفاوت است. حملات میگرنی ممکن است در برخی افراد به ندرت و در بعضی دیگر از افراد چند بار در ماه رخ دهد.

در طول حمله میگرن ممکن است علائم زیر را تجربه کنید:

• دردی که یک طرف سر را در برمی‌گیرد، البته می‌توانند هر دو سمت سر را هم درگیر کند.
• دردی که ضربان دارد و نبض می‌زند.
• حساسیت زیاد نسبت به نور، صدا و حتی گاهی اوقات حساسیت نسبت به بو‌ها یا لمس کردن.
• حالت تهوع و استفراغ

مرحله بعد از دروم​

بعد از حمله میگرن ممکن است فرد علائمی مانند: احساس گیجی و خالی بودن سر را تجربه کند. البته اکثر افراد در این مرحله احساس شادی و سرخوشی دارند. اما تکان دادن سریع سر در این مرحله ممکن است مجددا موجب ایجاد درد شود.

 

[سوسکیِ سابق]

دلایل بروز میگرن هنوز کاملا شناخته نشده‌اند، اما ژنتیک و عوامل محیطی در ایجاد میگرن نقش مهمی دارند.

تغییرات ساقه مغز و فعل و انفعالات آن با عصب سه‌گانه، می‌توانند از دلایل ایجاد درد میگرنی باشند. در نتیجه تنظیم مواد شیمیایی مغز، مثل سروتونین، می‌تواند به کاهش درد میگرن کمک کند.

برخی از مواردی که موجب تحریک میگرن می‌شوند، عبارت‌اند از:

• تغییرات هورمونی در خانم‌ها: تغییرات هورمونی مانند نوسانات استروژن در قبل یا در حین دوران قاعدگی، بارداری و یائسگی، باعث ایجاد سردرد در اکثر خانم‌ها می‌شود.

لازم به ذکر است که دارو‌های هورمونی مانند قرص‌های ضد بارداری، ممکن است موجب بدتر شدن میگرن شوند. البته در برخی از خانم‌ها مصرف این قرص‌ها باعث کاهش تعداد حملات میگرنی می‌شود.

• نوشیدنی‌ها: مصرف نوشیدنی‌های الکلی به ویژه نوشیدنی و نوشیدنی‌هایی که کافئین زیادی دارند مانند قهوه، موجب بدتر شدن میگرن می‌شود.
• استرس. استرس داشتن در محل کار یا زندگی یکی از دلایل ایجاد میگرن است.
• محرک‌های حسی: نور‌های شدید یا چشمک زن و صدا‌های بلند می‌توانند موجب بروز حمله میگرنی شوند. بو‌های شدید مثل برخی عطر‌ها، تینر و دود‌هایی مثل دود سیگار موجب بروز میگرن در برخی افراد می‌شوند.
• تغییر در شرایط خواب: کم خوابی یا خوابیدن بیش از حد می‌تواند یکی از عوامل ایجاد میگرن در برخی افراد باشد.
• عوامل فیزیکی: فعالیت‌های فیزیکی شدید از جمله فعالیت جنسی ممکن است در ایجاد میگرن موثر باشند.
• تغییرات آب و هوایی: تغییر در آب و هوا یا فشار هوا می‌تواند موجب میگرن شود.
• دارو‌ها: دارو‌های هورمونی مانند قرص‌های ضد بارداری و دارو‌های گشاد کننده عروق مانند نیتروگلیسیرین میتوانند موجب تشدید میگرن شوند.
• غذا‌ها: پنیر‌های کهنه، غذا‌های شور و فرآوری شده ممکن است موجب تحریک میگرن شوند. در نتیجه حذف برخی مواد غذایی می‌تواند مفید باشد.
• افزودنی‌های غذایی: موادی مانند شیرین کننده‌های آسپارتام و نگه‌دارنده‌های مونو سدیم گلوتامات (MSG) که در مواد غذایی یافت می‌شوند، ممکن است تشدید کننده میگرن باشند.

 

[سوسکیِ سابق]

عواملی که خطر ابتلا به میگرن را افزایش می‌دهند​

---

عوامل متعددی وجود دارند که خطر ابتلا به میگرن را افزایش می‌دهند. این عوامل عبارت‌اند از:

• سابقه خانوادگی: اگر فردی از خانواده شما دچار میگرن است، ممکن است شما هم در معرض خطر ابتلا به میگرن باشید.
• سن: عارضه میگرن ممکن است در هر زمان و در هر سنی شروع شود، اما افراد معمولا اولین حمله میگرن را در نوجوانی تجربه می‌کنند. میگرن در دهه ۳۰ زندگی فرد به اوج خود می‌رسد و پس از آن به مرور از شدتش کم می‌شود.
• جنسیت: خانم ها حدودا سه برابر آقایان به میگرن دچار می‌شوند.
• تغییرات هورمونی: میگرن در خانم‌ها ممکن است قبل یا اندکی بعد از دوره قاعدگی شروع شود. همچنین این تغییرات در دوران بارداری و دوره یائسگی هم به وجود می‌آیند. به طور معمول میگرن بعد از دوره یائسگی بهبود پیدا می‌کند.

 

[سوسکیِ سابق]

عوارض میگرن​

---

استفاده بیش از حد از مسکن‌ها ممکن است باعث ایجاد سردرد‌های شدیدی شود. احتمال ایجاد سردرد در اثر استفاده بیش از حد از مسکن‌هایی مانند آسپرین، استامینوفن و مسکن‌ها کافئین‌دار بیشتر است. اگر بیش از ۱۴ روز در ماه از مسکن‌هایی مثل آسپرین یا ایبوپروفن ( ادویل، موترین و…) و یا بیشتر از ۹ بار در ماه از تریپتان، سوماتریپتان( ایمیترکس و توسیمرا) یا ریزاتریپتان ( ماکسالت و ماکسالت ام‌ال‌تی) استفاده می‌کنید، ممکن است دچار سردرد ناشی از مصرف بیش از حد مسکن شوید.

در این گونه سردرد‌ها دارو‌های مسکن به جای متوقف کردن درد، خودشان موجب ایجاد درد می‌شوند. و در این شرایط افراد معمولا مسکن بیشتری مصرف کرده و باعث ادامه پیدا کردن چرخه درد می‌شوند.

تشخیص میگرن​

---

پزشک متخصص مغز و اعصاب از طریق بررسی سوابق خانوادگی، معاینه فیزیکی و عصبی می‌تواند میگرن را تشخیص دهد.

اگر شما وضعیت غیرعادی و پیچیده‌ای داشته باشید یا اینکه شرایط شما ناگهان بدتر شده باشد؛ پزشک آزمایش‌های دیگری را نیز برای رد کردن سایر دلایل احتمالی درد توصیه می‌کند.

• تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) در اسکن MRII از یک میدان مغناطیسی قوی و امواج رادیویی برای تصویر برداری دقیق از مغز و رگ‌ها استفاده می‌شود. اسکن MRI در تشخیص تومور‌ها، سکته مغزی، خونریزی مغزی، عفونت و هرگونه آسیب و عارضه مربوط به مغز و دستگاه عصبی، به پزشکان کمک می‌کند.
• توموگرافی کامپیوتری یا سی‌تی اسکن (CT) در سی‌تی اسکن با استفاده از اشعه ایکس تصاویر دقیقی به صورتی مقطعی از مغز تهیه می‌شود. با استفاده از سی‌تی اسکن، پزشک می‌تواند به وجود تومور‌ها، عفونت، آسیب مغزی، خونریزی مغزی و سایر مشکلات پزشکی که ممکن است باعث ایجاد سردرد شوند؛ پی ببرد.

 

[سوسکیِ سابق]

درمان میگرن​

---

هدف از درمان میگرن از بین بردن علائم میگرن و نیز جلوگیری از بروز حملات میگرنی بعدی است. این درمان می‌تواند شامل موارد نیز می باشد:

دارو‌ها​

دارو‌های زیادی برای درمان میگرن وجود دارند. دارو‌هایی که برای درمان میگرن استفاده می‌شوند به دو دسته تقسیم می‌شوند:

• دارو‌های تسکین دهنده درد: این دسته از دارو‌ها فقط برای از بین بردن درد و علائم حمله میگرنی استفاده می‌شوند و در واقع درمان کننده نیستند.
• دارو‌های پیشگیری کننده: این دسته از دارو‌ها به طور منظم و معمولا هر روز در جهت کاهش شدت و تعداد دفعات حملات میگرن استفاده می‌شوند.

انتخاب روش درمانی به عوامل مختلفی مانند: شدت و میزان درد میگرن، اینکه حالت تهوع و استفراغ دارید یا خیر، اینکه سردرد تا چه حد روی زندگی شما تاثیر می‌گذارد و سایر شرایط پزشکی شما بستگی دارد.

سبک زندگی و درمان‌های خانگی​

زمانی که علائم میگرن شروع شد، سعی کنید به یک اتاق ساکت و تاریک بروید. چشمانتان را ببندید و استراحت کرده یا چرت بزنید. مقدار زیادی آب بنوشید و یک کیسه یخ یا پارچه خنک را روی پیشانی خود قرار دهید.​

 

[سوسکیِ سابق]

از روش‌های تمدد اعصاب و مدیتیشن استفاده کنید​

در بیوفیدبک و سایر روش‌های مدیتیشن، راهکار‌هایی برای مدیریت استرس آموزش داده می‌شود؛ که انجام آن‌ها به کاهش دفعات حملات میگرنی کمک می‌کند.

برنامه خواب و بیداری و خورد و خوراک خود را تنظیم کنید​

بیش از حد نخوابید و از کم خوابی هم خودداری کنید. یک برنامه برای خواب و بیداری خود تنظیم کنید و هر روز آن را رعایت کنید. سعی کنید هر روز وعده‌های غذایی خود را در زمانی مشخص مصرف کنید.

مایعات زیادی بنوشید​

هیدراته نگه داشتن بدن با مصرف زیاد آب به بهبود میگرن کمک می‌کند.

یک دفترچه یادداشت برای میگرن خود درست کنید​

شما باید تمام علائم خود را در یک دفترچه ثبت کنید؛ این کار به شما کمک می‌کند تا متوجه شوید که چه چیز‌هایی میگرنتان را تحریک می‌کند و کدام روش‌های درمانی برایتان موثر‌تر است. در ضمن این کار به پزشکتان در پیگیری بهتر روند میگرن شما کمک می‌کند.

به طور مرتب ورزش کنید​

ورزش‌های هوازی تنش را کاهش می‌دهند در نتیجه در پیشگیری از میگرن موثر هستند. شما می‌توانید با پزشک خود مشورت کرده و ورزش هوازی مورد علاقه خود، مانند پیاده‌روی، شنا کردن یا دوچرخه سواری را انتخاب کنید. باید قبل از شروع ورزش به آرامی بدن خود را گرم کنید؛ چون شروع ناگهانی ورزش هم ممکن است موجی ایجاد سردرد شود.

ورزش کردن به طور منظم به کاهش وزن و رسیدن به وزن سالم و ایده‌آل کمک می‌کند و از آنجایی که چاقی هم باعث بروز میگرن می‌شود، کاهش وزن می‌تواند در بهبود آن موثر باشد.

 

[سوسکیِ سابق]

طب سوزنی​

​

" آزمایشات بالینی نشان می‌دهند که طب سوزنی می‌تواند اثرات مثبتی روی درمان سردرد داشته باشد. در طی این روش درمانی، پزشک سوزن‌های نازک و یکبار مصرفی را در نقاط خاصی از پوست بدن وارد می‌کند. "​

بیوفیدبک​

به احتمال زیاد بیوفیدبک در درمان میگرن موثر است. بیوفیدبک یک روش آرامش بخشی است که در آن روش کنترل و مدیریت تنش‌های فیزیکی و استرس به شما آموزش داده می‌شود.

رفتار درمانی​

رفتار درمانی ممکن است به برخی از افراد در کنترل میگرن کمک کند. این شاخه از روانشناسی درباره اینکه افکار و رفتار شما چگونه باعث ایجاد درد در بدنتان می‌شود؛ به شما آگاهی می‌دهد.

مدیتیشن و یوگا​

استرس یکی از عوامل مهم ایجاد میگرن است و مدیتیشن می‌تواند به رفع آن کمک کند. انجام منظم تمرینات یوگا، می‌تواند در کاهش شدت و مدت زمان حملات میگرنی موثر باشد.

 

[سوسکیِ سابق]

گیاهان، ویتامین‌ها و مواد معدنی​

شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد گیاهانی مانند گل مینا و بابا آدم وحشی، می‌توانند در پیشگیری و بهبود میگرن موثر باشند. البته مطالعات در این زمینه نتایج متفاوتی را نشان می‌دهد. لازم به ذکر است که به دلیل برخی مشکلاتی که ممکن است مصرف گیاه باباآدم برای سلامتی ایجاد کند، مصرف آن زیاد توصیه نمی‌شود.

مصرف دوز بالای داروی ریبوفلاوین ( ویتامین ب ۲) می‌تواند در کاهش شدت و تعداد دفعات بروز میگرن موثر باشد. مکمل‌های کوانزیم Q10 هم ممکن است تعداد دفعات حملات میگرنی را کم کنند اما تحقیقات بیشتری باید در این زمینه انجام شود.

مکمل‌های منیزیم هم برای درمان میگرن استفاده می‌شوند؛ اما مصرف آن‌ها نتایج متفاوتی را به همراه داشته ودر برخی موارد موثر واقع شده.

درباره اینکه کدام روش برای درمان شما موثر‌تر و مناسب‌تر است؛ با پزشک خود مشورت کنید. اگر باردار هستید، قبل از امتحان کردن هر کدام از روش‌های ذکر شده، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم​

---

میگرن معمولا تشخیص داده نشده و درمان نمی‌شود. اگر به طور مرتب دچار علائم میگرن می‌شوید، حملات میگرنی خود و روشی که برای درمان آن‌ها استفاده می‌کنید را ثبت کنید. سپس یک قرار ملاقات با پزشک خود تنظیم کنید و درباره نوع سردردتان با وی صحبت کنید.

اگر از قبل درگیر میگرن هستید و تاریخچه‌ای از علائم و حالت‌های خود تهیه کرده اید، در صورتی که متوجه تغییر یا بدتر شدن سردردتان شدید، حتما به پزشک مراجعه کنید.

علائم زیر می‌تواند نشان دهنده مشکلات جدی تری باشد، پس در صورت مشاهده این علائم سریعا به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید:

• سردرد شدید و ناگهانی که مثل رعد و برق است.
• سردرد همراه با تب، گرفتگی گردن، احساس گیجی، تشنج، دوبینی و بی‌حسی یا احساس ضعف در قسمت‌هایی از بدن؛ که می‌تواند نشان دهنده سکته باشد.
• سردرد بعد از برخورد ضربه به سر.
• سردردی مزمن که بعد از سرفه کردن، فشار آوردن و زور زدن و یا انجام حرکات سریع، بدتر می‌شود.
• سردرد ‌های جدیدی که بعد از ۵۰ سالگی شروع شوند.