معرفی رشته تاریخچه طب سنتی

[ترنم واژه ها]

​

​

تاریخچه طب سنتی​

طب سنتی همواره از شهرت جهانی برخوردار بوده است. پزشکان ایرانی با استفاده از گیاهان دارویی موجود در مناطق مختلف ایران و کشورهای همسایه توانایی درمان بسیاری از بیماری‌ها را داشته‌اند. تا قرن پنجم میلادی به قدری پیشرفت در طب‌سنتی سرعت گرفت که برخی معتقدند طب یونانی نیز تحت تاثیر طب سنتی قرار گرفته است. به طوری که برخی از اصول طب یونانیان مانند اخلاط چهارگانه برگرفته از طب سنتی ایرانی است.

مراکز تدریس طب سنتی​

متاسفانه پس از حمله اسکندر مقدونی به ایران، تعداد زیادی از کتابخانه‌ها، مراکز پژوهشی و تحقیقاتی در زمینه علوم مختلف از بین رفت. در اواخر دوره سلوکیان علم پزشکی دوباره از سر گرفته شد و مجددا مراکز آموزش طب در شهرها دایر شد. دانشگاه جندی شاپور یکی از معروفترین آنهاست که پزشکان ایرانی، یونانی و هندی در آن به آموزش، تحقیق و درمان بیماران می‌پرداختند. این مرکز در نزدیکی بغداد بود، بنابراین گسترش دین اسلام باعث تحولی بی‌سابقه در تدریس علوم پزشکی در این مرکز شد. این دانشگاه با واردات و صادرات گیاهان دارویی، شهرت جهانی پیدا کرد. به طوریکه وقتی به علت تعصبات مذهبی، مدارس آتن و اسکندریه در قرون وسطی بسته شدند، پزشکان و دانشمندان معروف یونانی به ایران مهاجرت کرده و در این مرکز مشغول به فعالیت شدند.

 

[ترنم واژه ها]

دانشمندان بزرگ طب سنتی​

جورجیس، یکی از اعضای خاندان بختیشوع، به عنوان اولین پزشک شناخته میشود. همچنین ماسویه یکی از پزشکان جندی شاپور در قرن هشتم میلادی بود که به عنوان پزشک خصوصی هارون الرشید برگزیده شد. دغل العین کهن ترین کتاب درسی چشم پزشکی است که در اواخر قرن هشتم میلادی توسط یوحنا بن ماسویه نوشته شد. در قرن نهم میلادی جنبش بزرگی در تالیف و ترجمه کتابهای پزشکی، چشم پزشکی، گیاه شناسی و جانورشناسی شکل گرفت. این جنبش به ترجمه بسیاری از کتابهای یونانی، سوری، پهلوی و هندی به زبان عربی که زبان رسمی آن دوران بود منجر شد. در همین قرن حنین بن اسحاق با ۹۹ اثر ترجمه شده به زبان عربی، به عنوان مشهورترین مترجم شناخته میشد. در این میان ترجمه دایرةالمعارف د ماتریا مدیکا اثر دیوسکوریدس شهرت فراوانی دارد. این ترجمه تحت عنوان کتاب هیولی الطب فی الحشائش و السموم، که در رابطه با علوم چشم پزشکی، گیاه شناسی و جانورشناسی است به مرجع ارزندهای در شیمی و چشم پزشکی تبدیل شد. علم پزشکی در قرون ۱۱-۱۰ میلادی با آثار محمد بن زکریای رازی و ابن سینا به اوج شکوفایی خود رسید. خدمات این دو دانشمند موجب شد تا طب سنتی ایرانی در سرتاسر دنیا شناخته شود و تاثیرات فراوانی بر علم پزشکی در جهان بگذارند.

طب سنتی پس از ظهور اسلام​

ظهور اسلام به قدرت طب سنتی افزود. احادیث فراوانی در مزیت حجامت و انواع آن، رعایت بهداشت و دیگر نکات پزشکی آورده شد. همچنین دانشمندان مسلمان بزرگی از جمله محمد بن زکریای رازی و ابن‌سینا ظهور کردند. در همین زمان در اروپا که تحت فرمان کلیسا اداره میشد درمان بیماری، تنها منحصر به دعا درمانی بود. پس از انقلاب رنسانس بود که کتاب‌هایی مانند المنصوری رازی و قانون ابن‌سینا روانه اروپا شدند. این کتاب‌ها تا مدت‌ها به عنوان مرجع آموزش طب در دانشگاه‌های اروپا استفاده شدند.

 

[ArMaN]

طب سنتی شامل جنبه‌های پزشکی در دانش سنتی است که در جوامع گوناگون و در نسل‌های مختلف پیش از دوران پزشکی مدرن شکل گرفته‌است. طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی (WHO)، طب سنتی «مجموعه‌ای است از دانسته‌ها، مهارت‌ها و اعمال که بر پایهٔ نظریه‌ها، باورها و تجربه‌های بومی فرهنگ‌های مختلف است، خواه قابل شرح باشد یا نباشد، که در بهداشت و نیز پیشگیری، تشخیص، بهبود و مداوای بیماری‌های جسمی و ذهنی مورد استفاده قرار می‌گرفتند».یکی از راه های مستند سازی درمان های طب سنتی، «پزشکی مبتنی بر شواهد» می باشد.

 

[ArMaN]

در برخی از کشورهای آسیایی و آفریقایی، تا ۸۰٪ از مردم نیازهای اولیهٔ بهداشتی خود را از طریق طب سنتی برطرف می‌کنند. زمانی که از طب سنتی خارج از فرهنگ سنتی استفاده می‌شود، آن را «پزشکی جایگزین» در نظر می‌گیرند.

برخی از انواع طب سنتی مورد استفاده در سراسر دنیا عبارتند از: طب سنتی چین، طب سنتی کره‌ای، طب سنتی آفریقایی، طب ایران باستان، طب سنتی ایرانی، آیورودا و طب سنتی اروپایی. رشته‌های علمی که به مطالعهٔ طب سنتی می‌پردازند عبارتند از گیاه‌درمانی، اتنومدیسین، مردم‌گیاه‌شناسی و انسان‌شناسی پزشکی.

 

[ArMaN]

سازمان جهانی بهداشت خاطر نشان می‌کند که «استفادهٔ نادرست از داروها و روش‌های سنتی می‌تواند اثرات منفی یا خطرناکی داشته باشد» و «تحقیقات بعدی لازم است تا اثربخشی و ایمنی داروها و روش‌های مورد استفاده در برخی از طب‌های سنتی تأیید گردد.» سازمان جهانی بهداشت یک استراتژی ۹ ساله برای حمایت از کشورهای عضو دارد که از نقش مثبت و سازنده طب سنتی در جوامع اطمینان حاصل گردد.

 

[ArMaN]

نگرانی‌های ایمنی

اگرچه ۱۳۰ کشور در مورد داروها و تجویزهای طب سنتی مقررات دارند، اما خطرات ناشی از استفاده از آنها وجود دارد (به عنوان مثال، بیماری مزمن زئونوز، عمدتاً به دلیل اینکه برخی از داروهای طب سنتی هنوز از مواد حیوانی استفاده می‌کنند در انسان ایجاد می‌شود.[۳]). اغلب تصور می‌شود که به دلیل طبیعی بودن داروهای فرض شده، آنها بی خطر هستند، اما اقدامات احتیاطی متعددی با استفاده از داروهای گیاهی همراه است.

 

[ArMaN]

استفاده از گونه‌های در حال انقراض

حیوانات در حال انقراض، مانند چشم‌گرد تنبل، گاهی برای تهیه داروهای سنتی کشته می‌شوند.

باله‌های کوسه در طب سنتی نیز مورد استفاده قرار گرفته‌اند و اگرچه اثربخشی آنها اثبات نشده‌است، اما به جمعیت کوسه‌ها و اکوسیستم آنها آسیب می‌رساند.

تجارت غیرقانونی عاج را می‌توان تا حدی در خریداران طب سنتی چینی جستجو کرد. تقاضا برای عاج یک عامل بزرگ در شکار غیرقانونی گونه‌ها مانند کرگدن و فیل است.

 

[ArMaN]

طبایع غذاها

در طب سنتی غذا به دو دسته سرد، گرم تقسیم می‌شوند؛ که روش‌هایی برای تشخیص این ۲ امر وجود دارند ولی استثنائاتی در این زمینه هم وجود دارد.

کلیه ماده‌های غذایی، تندی، شوری و شیرینی جزء گرم مزاج‌ها شناخته می‌شود.

و کلیه ماده‌های غذایی ترش، ملس، کال، میوه نارس و هر چیزی سفید به جزء شکر و نمک جزء سرد مزاج‌ها شناخته می‌شود.

که خود این ۲ دسته بر اساس حالت میزان موجود آب درون ماده غذایی، تقسیم‌بندی می‌شود.

 

[ArMaN]

غذاهای گرم




، خشکپنیر کهنه، موسیر، کلم، سیر، چغندر(لبو)، پیاز، تخم ریحان، فلفل سبز، بادمجان، برگ چغندر، پونه، پیازچه، ترخون، تره شاهی، جعفری، رازیانه، ریحان، شاه تره، شنبلیله، شوید، کرفس، کنگر، گزنه، مارچوبه، مرزه، نعناع، والک، نخود، لپه، جوی دوسر، شیره خرما، شکر سرخ، نارگیل، زیتون، به، انبه، فندق، گردو، روغن زیتون، عسل، آهو، اردک، بلدرچین، جوجه کباب، تخم ماهی، کپک، خروس، کبوتر، گنجشک، قرقاول، شترمرغ، شتر، دل، تخمه آفتابگردان، چلغوزه، آویشن، اسفند، اسطوخودوس، بادرنجبویه، پونه، دارچین، زردچوبه، زعفران، زنجبیل، برزک، بادام هندی، بادام تلخ، بنه، پسته، مر مکی، بهارنارنج، تخم شربتی،

 

[ArMaN]

غذاهای گرم تَر

کره، ماست چکیده، شلغم، هویج، انواع ترب، زردک، سیب زمینی ترشی، قدومه، خاکشیر اقسام توت، بالنگو، خربزه، طالبی، خیار چنبر، گرمک، تربچه، یونجه، گندم، اقسام لوبیا، انجیر تازه، انجیر خشک، انگور، خرما، سیب‌زمینی، قیسی، گلابی، موز، مویز، گوسفند، بوقلمون، پاچه، جگر سفید{شش یاریه}، جگر سیاه، زبان، مغز، غاز، سار، مرغ محلی، میگو، گل گاوزبان، بادام شیرین، بادام زمینی، تخم طالبی، تخم خربزه، کنجد، ارده، روغن بادام تلخ، روغن کنجد، شیره، انگور، آناناس